Jak działa GenAI i skąd biorą się generowane treści?
2. 1.2. Polskie modele językowe: Bielik, PLLuM i Qra
ChatGPT, Gemini i Claude nie są jedynymi dostępnymi modelami językowymi, powstają również modele rozwijane z myślą o języku polskim i polskich realiach. Najważniejsze z nich to Bielik, PLLuM i Qra.
Dlaczego jest to ważne? Modele językowe są trenowane na tekstach, a języki nie są jednakowo reprezentowane w dostępnych zbiorach danych. Najwięcej materiałów powstaje w języku angielskim. Modele rozwijane z wykorzystaniem polskich tekstów mogą lepiej radzić sobie z polską gramatyką, słownictwem, terminologią i kontekstem kulturowym.
Bielik
Bielik jest rodziną modeli rozwijaną przez społeczność Bielik.AI działającą w ramach fundacji SpeakLeash we współpracy z ACK Cyfronet AGH. Projekt powstaje dzięki zaangażowaniu społeczności osób zajmujących się technologią, językiem, danymi i bezpieczeństwem AI.
Bielik jest szczególnie wartościowym przykładem otwartej współpracy. Jego wybrane wersje można pobierać, badać, dostosowywać do własnych potrzeb i uruchamiać we własnej infrastrukturze. Dostępność modeli wspiera edukację, badania naukowe oraz rozwój polskich rozwiązań wykorzystujących AI.
Więcej informacji znajdziesz w repozytorium modeli Bielik.
PLLuM
PLLuM, czyli Polish Large Language Model, jest rodziną modeli rozwijaną przez polskie jednostki naukowe przy wsparciu Ministerstwa Cyfryzacji. Projekt powstał między innymi z myślą o administracji publicznej i usługach dostosowanych do języka urzędowego oraz polskich realiów.
Modele PLLuM są udostępniane na otwartych licencjach. Mogą być wykorzystywane przez administrację, uczelnie, zespoły badawcze i przedsiębiorstwa. Projekt jest elementem budowania krajowych kompetencji oraz zmniejszania zależności od zamkniętych systemów globalnych firm.
Więcej informacji znajdziesz na stronie Ministerstwa Cyfryzacji.
Qra
Qra jest rodziną modeli opracowaną wspólnie przez Ośrodek Przetwarzania Informacji – Państwowy Instytut Badawczy i Politechnikę Gdańską. Modele trenowano na dużym zbiorze polskich tekstów z wykorzystaniem infrastruktury obliczeniowej PG.
Qra ma dla naszej społeczności szczególne znaczenie. Pokazuje, że Politechnika Gdańska nie tylko korzysta z rozwiązań AI, ale również uczestniczy w ich tworzeniu. Udostępnione modele mogą być dalej badane i dostosowywane do konkretnych zastosowań.
Więcej informacji znajdziesz na stronie Politechniki Gdańskiej.
Co oznacza otwartość modelu?
Otwarty model można w określonym zakresie pobierać, badać, modyfikować lub wykorzystywać do budowania własnych rozwiązań. Dokładne możliwości zależą od licencji konkretnej wersji.
Polskie modele działają według podobnych zasad jak inne modele językowe, również mogą generować informacje nieprawdziwe, niepełne lub słabo uzasadnione. Ich odpowiedzi trzeba oceniać i sprawdzać w wiarygodnych źródłach.
Do refleksji
Jakie znaczenie przy wyborze modelu do nauki, nauczania lub prowadzenia badań może mieć jego dostosowanie do języka polskiego, otwartość oraz możliwość uruchomienia we własnej infrastrukturze?