1. 1.1. AI, GenAI i modele językowe: uporządkujmy pojęcia

Sztuczna inteligencja (AI)

Sztuczna inteligencja (artificial intelligence, AI) to szerokie określenie technologii komputerowych, które wykonują zadania wymagające analizy danych, rozpoznawania wzorców, przewidywania, podejmowania decyzji lub sterowania działaniem urządzeń. Systemy AI mogą między innymi rozpoznawać obrazy i mowę, wykrywać nieprawidłowości, rekomendować treści, planować trasy, wspierać diagnozowanie, sterować robotami i pojazdami autonomicznymi oraz generować teksty, obrazy, dźwięki, filmy lub kod. AI obejmuje zarówno systemy działające na danych cyfrowych, jak i technologie połączone z urządzeniami działającymi w świecie fizycznym.

Uczenie maszynowe (ML)

Uczenie maszynowe (Machine Learning, ML) obejmuje metody, dzięki którym modele wykrywają wzorce w danych treningowych i wykorzystują je do wykonywania określonych zadań. Reguły działania nie muszą być w całości zapisane ręcznie przez programistę.

Generatywna sztuczna inteligencja (GenAI)

Generatywna sztuczna inteligencja (GenAI) jest jednym z obszarów AI. Obejmuje modele służące do generowania nowych treści, takich jak tekst, kod, obrazy, dźwięk i wideo, na podstawie wzorców wykrytych w danych treningowych (UNESCO Miao i Holmes 2023, Illingworth i Forsyth 2026). Tego skrótu będziemy używać w tym kursie.

Nie każdy system AI jest generatywną sztuczną inteligencją.

Duży model językowy (LLM)

Duży model językowy (Large Language Model, LLM), to model wytrenowany na bardzo dużych zbiorach tekstu. Podczas generowania tekstu model oblicza prawdopodobieństwo kolejnych elementów wypowiedzi i wybiera następne tokeny zgodnie z ustawieniami systemu oraz dostarczonym kontekstem.

Ważne rozróżnienie

Chatbot jest interfejsem komunikacji, a model językowy jest jednym z elementów systemu, który może działać za tym interfejsem. Współczesna usługa może łączyć model z wyszukiwarką internetową, bazą dokumentów, kalkulatorem, interpretatorem kodu, generatorem obrazów, pamięcią rozmowy lub dodatkowymi mechanizmami bezpieczeństwa.

Dlatego dwie usługi korzystające z podobnego modelu mogą generować inne rezultaty.

 

AI jest pojęciem najszerszym. Uczenie maszynowe jest jednym ze sposobów tworzenia systemów AI, GenAI obejmuje modele generujące nowe treści, LLM jest rodzajem modelu generującego język, a chatbot jest interfejsem dostępu do modelu lub szerszego systemu.